Sprawy karne / Znęcanie się
ZnÄ™canie siÄ™ (art. 207 kk) należy do najpowszechniejszych przestÄ™pstw. Grozi za nie kara pozbawienia wolnoÅ›ci od 3 miesiÄ™cy do 5 lat, a w szczególnych wypadkach karÄ… może być nawet 12 lat wiÄ™zenia. Nie każde jednak zachowanie, które potocznie moglibyÅ›my okreÅ›lić jako znÄ™canie, bÄ™dzie przestÄ™pstwem znÄ™cania w rozumieniu kodeksu karnego.
Na czym polega przestępstwo znęcania?
PrzestÄ™pstwo znÄ™cania polega na umyÅ›lnym zadawaniu bólu lub cierpieÅ„ psychicznych osobie najbliższej lub osobie pozostajÄ…cej w stosunku zależnoÅ›ci od sprawcy albo nad maÅ‚oletnim lub osobÄ… nieporadnÄ… ze wzglÄ™du na jej stan fizyczny lub psychiczny. To czy dane zachowanie bÄ™dzie uznane za znÄ™cani uzależnione jest od stosunku pokrewieÅ„stwa lub zależnoÅ›ci Å‚Ä…czÄ…cego sprawcÄ™ i ofiarÄ™. Zatem te sama zachowania, które w stosunku do żony lub dziecka bÄ™dÄ… traktowane jako znÄ™canie, nie bÄ™dÄ… znÄ™caniem, jeżeli bÄ™dÄ… skierowane przeciwko np. koledze. Å»eby można byÅ‚o mówić o znÄ™caniu siÄ™ nie wystarczy też jednorazowe zdarzenie, muszÄ… one bowiem powtarzać siÄ™ i być rozciagniÄ™te w czasie. W jednym z wyroków SÄ…d Najwyższy stwierdziÅ‚, że przez znÄ™canie siÄ™ należy rozumieć "umyÅ›lne zachowanie siÄ™ sprawcy, które polega na intensywnym i dotkliwym naruszaniu nietykalnoÅ›ci fizycznej lub zadawaniu cierpieÅ„ osobie pokrzywdzonej w celu jej udrÄ™czenia, poniżenia lub dokuczenia albo wyrzÄ…dzenia jej innej przykroÅ›ci".
Uwaga! Nie dochodzi do przestępstwa znęcania, jeżeli między osobą pokrzywdzoną i sprawcą dochodzi do wzajemnego "znęcania się".
Jaka grozi kara za przestępstwo znęcania?
Za przestÄ™pstwo znÄ™cania co do zasady grozi kara pozbawienia wolnoÅ›ci od 3 miesiÄ™cy do 5 lat. IstniejÄ… jednak także tak zwane kwalifikowane przypadki przestÄ™pstwa znÄ™cania, obejmujÄ…ce szczególnie drastyczny sposób dziaÅ‚ania sprawcy, które zagrożone sÄ… karami surowszymi. Mianowicie, jeżeli znÄ™canie poÅ‚Ä…czone jest ze stosowaniem szczególnego okrucieÅ„stwa, grozi za nie kara od roku do 10 lat pozbawienia wolnoÅ›ci. Jeżeli natomiast w wyniku znÄ™cania pokrzywdzony próbowaÅ‚ popeÅ‚nić samobójstwo, sprawca podlega karze pozbawienia wolnoÅ›ci od 2 do nawet 12 lat.
Uwaga! Jeżeli ofiarą znęcania się jest dziecko, sąd karny może uznać za celowe pozbawienie sprawcę praw rodzicielskich lub opiekuńczych i zawiadomić w tym celu właściwy sąd rodzinny (art. 51 kk).
Członek rodziny znęca się nade mną - jakie przysługują mi uprawnienia?
W ramach tzw. postępowania przygotowawczego (tzn. postępowanie prowadzonego przez prokuratora lub policję, jeszcze przed skierowaniem aktu oskarżenia do sądu), pokrzywdzony jest stroną. Pamiętaj, że jako strona możesz i powinnaś/powinieneś aktywnie korzystać ze wszystkich ze wszystkich przysługujących Ci uprawnień, takich jak:
Korzystanie z pomocy adwokata (art. 87 § 1 k.p.k.).
Jeżeli nie stać CiÄ™ na wynajÄ™cie adwokata proÅ› o wyznaczenie adwokata z urzÄ™du (art. 87 § 1 i 88 § 1 k.p.k.).
Jeżeli w ciÄ…gu 6 tygodni od zÅ‚ożenia zawiadomienia o przestÄ™pstwie nie masz informacji od policji lub prokuratury jaki skutek miaÅ‚o zÅ‚ożone zawiadomienie możesz interweniować (art. 306 § 3, 325a k.p.k.)
Możesz zÅ‚ożyć zażalenie na odmowÄ™ wszczÄ™cia Å›ledztwa (art. 306 § 1, 325a k.p.k.).
Możesz złożyć zażalenie na umorzenie śledztwa.
Warto także wiedzieć, że:
I. W razie skazania za umyÅ›lne przestÄ™pstwo z użyciem przemocy, w tym przemocy przeciwko osobie najbliższej sÄ…d w wyroku oprócz kary pozbawienia wolnoÅ›ci wskazane wyżej, może orzec:
- nakaz opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym
- obowiązek powsztrzymania się od przebywania w określonych środowiskach lub miejscach;
- zakaz kontaktowania się z określonymi osobami;
- zakaz zbliżania siÄ™ do okreÅ›lonych osób (sÄ…d okreÅ›la w wyroku minimalnÄ… odlegÅ‚ość od osób chronionych, którÄ… skazany musi zachować).
II. Jeszcze przed wydaniem wyroku, w ramach tzw. Å›rodka zapobiegawczego możliwe jest nakazanie podejrzanemu o przestÄ™pstwo z użyciem przemocy na szkodÄ™ osoby wspólnie zamieszkujÄ…cej, opuszczenie lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że podejrzany popeÅ‚ni przestÄ™pstwo z użyciem przemocy przeciwko tej osobie. Nakaz opuszczenia lokalu wydaje prokurator na 3 miesiÄ…ce, a jeżeli przyczyny jego zastosowania nie ustaÅ‚y, sÄ…d może przedÅ‚użać okres obowiÄ…zywania nakazu na dalszy okres (każdorazowe przedÅ‚użenie nie może trwać dÅ‚użej niż 3 miesiÄ…ce).